🛕 श्री केदारेश्वर स्वामी मंदिर, नागलपुरा 🛕(गोष्टी माझ्या पर्यटनाच्या...)

 🛕 श्री केदारेश्वर स्वामी मंदिर, नागलपुरा 🛕

(गोष्टी माझ्या पर्यटनाच्या...)

प्राचीन होयसळ श्री केदारेश्वर स्वामी मंदिर, नागलपुरा, जिल्हा तुमकुरु, कर्नाटक

बंगळूरू पासून साधारण १२७ किमी. गूगल सर्च इंजिन मध्ये Ancient Hoysala Shri Kedareshwar Swami temple, Nagalapura असे शोधले की लगेचच गूगल ते दाखवते, तिथे जायचा रस्ताही दाखवते. त्याचे सगळे ऐकायचे की बरोब्बर तिथे पोहोचता येते. 

               होयसळ राजवट, मूळ कर्नाटकात. त्यांनी अकरावे ते चौदाव्या शतकाच्या मध्यापर्यंत राज्य केले. या कालावधीत त्यांनी जी मंदिरे उभारली, त्या मंदिरांना होयसळ मंदिर आणि त्या शैलीला होयसळ शैली म्हणून ओळखले जाते. होयसळ राजवट काळात जवळ-जवळ दीड हजार मंदिरे उभारली. तथापि त्यातील आज फक्त शंभर-दीडशेच मंदिरे अस्तित्वात आहेत. त्यातील फार थोडी सुस्थितीत आहेत. त्यापैकी अगदी बोटावर मोजण्या इतकी मंदिरे सर्वज्ञात आहेत. ती म्हणजे चन्न केशव मंदिर, बेलूर, होयसाळेश्वर मंदिर, हाळेबिडू आणि चन्न केशव मंदिर, सोमनाथपुर. ही तीनही स्थळे जागतिक वारसा यादीचा भाग आहेत. अतिशय स्वर्गीय आणि एकमेवाद्वितीय अशी कलाकुसर, पाषाणातील कोरीव काम असलेली पाषाण पुष्पे आहेत. तथापि या व्यतिरिक्त ही बरीच मंदिरे अगदी आवर्जुन भेट द्यावी, पहावी, अभ्यासावी अशी आहेत. त्यापैकीच एक म्हणजे हे नागलपुरा येथील केदारेश्वर मंदिर.

                 या मंदिराला २१ जून २०२५ रोजी भेट दिली. यासोबतच आणखी काही मंदिरांना सुद्धा भेट दिली. तसेच या पूर्वीही अनेक होयसळ मंदिरांना भेट दिली आहे. त्यापैकी माझे अतिशय आवडते आणि माझ्या लघुशोध प्रबंधाचा भाग असलेले होयसाळेश्वर मंदिर आधीच आनंदी पावसाचा भाग आहेच! ही सर्वच मंदिरे सुद्धा आनंदी पावसाचा भाग होतील, लौकरच. आजच्या लेखाचा विषय मात्र केदारेश्वर मंदिर!

               केदारेश्वर मंदिर! नावातच अर्थ कळतो. अर्थातच हे शिवला समर्पित मंदिर आहे. नागलपुरा या तळ्याकाठी असलेले हे मंदिर एका उंच जोत्यावर उभारलेले आहे. या जोत्यावरून मंदिरात प्रवेश करण्यासाठी आणखी ३-४ पायऱ्या चढून जावे लागते. सर्व साधारणपणे मंदिराचे मुख्य प्रवेशद्वार हे गर्भगृहाच्या प्रवेशद्वाराच्या सरळ रेषेतच असते. म्हणजे मुख्य प्रवेशद्वारात मंदिराकडे तोंड करून उभे राहिल्यास समोर गर्भगृहाचे प्रवेशद्वार आणि गर्भगृह दिसते. तथापि या मंदिराचे तसे नाही. या मंदिराच्या मुख्य मंडपाच्या बाजूच्या भिंतीत मंदिराचे मुख्य प्रवेशद्वार आहे. म्हणजे मंदिरात प्रवेश केल्यावर तुमच्या डाव्या हाताला गर्भगृहाचे प्रवेशद्वार आहे. 

                मंदिरात प्रवेश केल्यावर तुम्ही सरळ मुख्य मंडपात पोहोचता. या मंदिराचा मुख्य मंडप गूढ मंडप प्रकारचा असून, याच मंडपात नंदी विराजमान आहे. नंदी गर्भगृहाच्या अगदी सरळ रेषेत, मंडपाच्या भिंतीपाशी, गर्भगृहाच्या दिशेने तोंड असलेला आहे. ही नंदीची मूर्ती वैशिष्ट्यपूर्ण आहे. सर्व साधारणपणे नंदी गर्भगृहातील शिवलिंगाच्या दिशेला बघत असतो, परंतु हा नंदी मात्र मान किंचीतशी उजव्या बाजूला वळवून बसलेला आहे.(तसे का? याचे उत्तर मी अजून शोधलेले नाही. आपणांस माहिती असल्यास comment किंवा contact us च्या माध्यमांतून मला जरूर कळवावे). नंदीच्या कोरीव कामाबद्दल सांगायचे तर केवळ अप्रतिम! गळ्यातील तीन वेगवेगळे हार, त्यांची नक्षी अतिशय सविस्तर आणि त्रिमितीय कोरलेली आहे. अगदी गळ्याशी असलेल्या हाराला पदकाच्या ठिकाणी घंटा आहे, मधल्या हाराला शंकरपाळ्याच्या आकाराचे अतिशय सुशोभित असे पदक आहे. तर तिसऱ्या हाराला चक्क कीर्तीमुखाचे पदक असून त्यातून तीन सरीचा मोत्यांचा झुपका बाहेर आलेला आहे.   

डाव्या कानाजवळून खाली आलेला गोंडा तर केवळ सुंदर! त्याची नक्षी म्हणजे वरच्या टोकाला एका बिंदुतून निघून पुढे पसरत जाणारी, तीन पातळ्यांवर. वरच्या बिंदुतून सर सुरु होतात आणि पहिल्या पाळती पासून तिसऱ्या पातळी पर्यंत त्यांची संख्या आणि लांबी वाढत जाते. प्रत्येक सराच्या खालच्या टोकाला एक-एक छोटा शंख! शब्दच नाहीत या दागिन्याचे आणि त्याच्या कोरीव कामाचे वर्णन करण्यासाठी...

               आणखी एक हारा सारखाच अलंकार, तो म्हणजे बाकी हाराप्रमाणे गळ्यातच असतो परंतु तो त्याच्या पाठीवरील खांद्याच्या मागून घातलेला असतो. त्यात सगळ्यात वरच्या बाजूला साखळी आहे मग मोती आणि सोन्याची इवली इवली पाने आणि परत मोती अशा नक्षी आहे. सगळ्यात खालचा भाग म्हणजे एक घंटा आणि एक शंख अशी रचना! काय त्या कलाकाराचे कसब म्हणावे! कोरीव काम पाषाणातील, पण बघणाऱ्याला त्यात मोती, कनक, शंख वगैरे सारे काही दिसतेच! हे होते आपले पूर्वज.

               या व्यतिरिक्त नंदीच्या शिंगातील दागिन्यांचे सुद्धा असेच सुंदर आणि सविस्तर अलंकरण आहे. आणि सर्वात महत्वाची म्हणजे नंदीच्या पाठीवर असलेली सरगाठ! त्या गाठेची दोरी, तिचे पीळ, त्यावरील फुले आणि दोरीच्या शेवटच्या टोकास असलेले गोंडे! सारेच शब्दांत केवळ अवर्णनीय!

               सभामंडपाच्या मध्यभागी वर्तुळाकार रंगशिळा आहे. तिच्या चार कोपऱ्यावर प्रत्येकी एक याप्रमाणे चार गोलाकार स्तंभ आहेत. हे स्तंभ अतिशय वैशिष्ट्यपूर्ण होयसळ शैलीतील आहेत. कातकामाच्या यंत्रावर तयार केल्या प्रमाणे.(lathe cut) याशिवाय मंडपाच्या चारही भिंतीत प्रत्येकी चार याप्रमाणे एकूण सोळा अलंकृत चौकोनी अर्धस्तंभ आहेत. मंडपातील छताचे चौकोनी भाग असून त्यात अतिशय उच्च प्रतीचे कोरीव काम केलेले आहे. प्रत्येक भागात निराळी नक्षी. बहुतांश भागात मध्यभागी घुमटाचा आकार आहे आणि या घुमटाच्या केंद्रातून निघालेला एक लोलक आहे, पाषाण-लोलक, अगदी दीड-दोन फुट लांबीचा. होयसळ शैलीतील हे लोलक म्हणजे आश्चर्य आहे. लोलकाची नक्षी, त्याचे मापं, आकार तर थक्क करणारे आहेच. तथापि आजच्या अतिप्रगत जगात आपण विजेचा बल्ब जसा काढून परत लावतो, त्याप्रमाणेच हे लोलक सुद्धा काढून परत लावता येतात! 

सभामंडपातून गर्भगृहाकडे जायचे झाल्यास एक प्रवेशद्वार लागते, त्यातून तुम्ही अंतराळांत प्रवेश करता आणि यापुढे एक प्रवेशद्वार आहे, हे आहे गर्भगृहाचे म्हणजेच गाभाऱ्याचे प्रवेशद्वार. दोन्हीही प्रवेशद्वारे अतिशय सुशोभित असून ललाट बिंबावर क्रमाने शिव-पार्वती यांची आसनस्थ मूर्ती, नटराज यांची उठावात कोरलेली आहे. मंडपांत अंतराळाच्या दोन्ही बाजूला एक याप्रमाणे दोन भव्य देवकोष्ठ आहेत. यात क्रमाने गणपती आणि देवी यांच्या मूर्ती विराजमान आहेत, दोन्हीही देवकोष्ठ अतिशय नाजूक, गुंतागुंतीच्या आणि किचकट कशा कोरीवकामाने सुशोभित आहेत. 

               अंतराळांत आणि गर्भगृहांत प्रवेश करता येत नाही. त्यासाठी विशेष लेखी परवानगी घेऊन यावे लागते. जी साधारणपणे आमच्यासारख्या अभ्यासकांना मिळू शकते. या सगळ्या प्रक्रियेला बराच कालावधी लागतो. त्यामुळे मी सुद्धा त्यासाठी प्रयत्न करत नाही तसेच माझे अगदी वेळेवर ठरते. असो. गर्भगृहात आजमितीस शिवलिंग आहे, परंतु हे मूळ शिवलिंग नाही, हे बघूनच कळते. 

                  आता मंदिराचा बाह्य भाग. मंदिराची मुख्य खुण म्हणजे मंदिराचे शिखर. तथापि या मंदिराला शिखर नाही. याचे बरीच कारणे असू शकतात. एक तर मंदिर बांधतांना त्याचे शिखर बांधून झालेच नसावे.(याचीही बरीच कारणे असू शकतात.) दुसरे कारण म्हणजे, अकरावे शतकातील बांधकाम. म्हणजे आज मितीस जवळपास हजार वर्ष झाली या बांधकामाला. इतक्या मोठ्या कालावधीत ऊन, पाऊस, वारा, भूकंप वगैरे सारखे नैसर्गिक घटक ज्यामुळे याला नुकसान पोहोचू शकते. तिसरे म्हणजे परकीय आक्रमणे.  

                आपण, आज आधी मंदिरांत जातो देवाचे दर्शन घेतो आणि मग मंदिराला प्रदक्षिणा घालतो. तथापि आधी मंदिराला प्रदक्षिणा घालावी आणि मग मंदिरांत प्रवेश करून देवाचे दर्शन घ्यावे. यामागेही बरीच करणे आहेत. त्याबद्दल नंतर सविस्तर लिहीन. प्रदक्षिणा सुद्धा एका विशिष्ट दिशेनेच घालावी, म्हणजे आपल्या डाव्या हाताच्या बाजूने सुरुवात करून पुढे जावे. ही प्रदक्षिणा घालतांना आपल्याला मंदिराच्या बाह्य भागाचे सौंदर्य न्याहाळता येते, त्यातील मूर्ती, शिल्पं बघता येतात, अभ्यासता येतात. या मंदिराची बह्याभिंत द्विजंघा पद्धतीची आहे. म्हणजेच या मंदिराच्या बाह्यांगावर शिल्पंपटाचे दोन थर आहेत. या शिल्पंपटांच्या खाली अगदी छोटे छोटे अनेक थर असतात. हे थर मंदिराच्या संपूर्ण बाह्य भिंतीवर असतात. या मंदिरांत सर्वांत खालचा थर हत्तीचा आहे. त्यावर अश्व थर आणि वेलबुट्टीचा थर आहे. यानंतरचा थर मात्र पूर्णपणे सपाट आहे. यावर मकर थर, खग थर असा क्रम आहे. या सर्व थरांच्या वर हे शिल्पंपट्ट थर आहेत. हे दोन्ही थर कपोत या भागाने विभागलेले असतात. 

              या मंदिराच्या बाबतीत बोलायचे झाल्यास हे शिल्पंपट्ट फार विशेष आहेत. यापैकी खालचा थर म्हणजे देव-देवतांच्या मूर्ती आहेत. मंदिराचे विधान तारकाकृती आहे. बाहेरच्या बाजूने तारकेचे कोन स्पष्टपणे बघायला मिळतात. यामुळे जो भाग बाहेर आहे त्याचा उपयोग देव-देवतांच्या मूर्ती कोरण्यासाठी करून घेतला आहे, तर जो भाग आत जातो, त्या ठिकाणी दासी, चामरधारिणी, नर्तक, वादक  वगैरे सारखे शिल्पं कोरण्यासाठी उपयोग करून घेतला आहे. त्यापैकी देव-देवतांच्या काही मूर्ती म्हणजे अर्जुन मत्स्य-भेद, गजासुर वध मूर्ती, ब्रह्मा, शिवाची स्थानक आणि आसनस्थ मूर्ती, नंदीवर आरूढ शिव-पार्वती, ललीतासनातील गणेश, महिषासुरमर्दिनी, नटराज, हंसारूढ ब्रह्मा, नंदी आरूढ शिव, लकुलीश इत्यादी.  वरचा थर म्हणजे मंदिराच्या शिखरांचे निरनिराळे प्रकार शिल्पीत केलेले आहेत. हे शिखर स्तंभांवर विसावलेले आहेत. उपलब्ध जागेप्रमाणे एक किंवा दोन स्तंभ आणि लहान मोठे शिखर. जिथे जास्त जागा उपलब्ध आहे अशा ठिकाणी दोन स्तंभ आणि मोठ्या आकाराचे शिखर कोरलेले आहे. इतकेच नव्हे तर या दोन स्तंभांच्या मधील जागा मोकळी न ठेवता त्यातही शिवलिंग कोरलेले आहेत.

                किती आणि कशा कशाचे वर्णन करू असे होवून गेले मला. शक्य तितक्या गोष्टींचा उल्लेख करण्याचा, माहिती देण्याचा प्रयत्न केलेला आहे. तरीही काही नी काही राहून गेल्याची शक्यता नाकारता येत नाही. सोबतच खाली प्रकाशचित्रे जोडत आहेच. जेणे करून वाचकांना या मंदिर भेटीचा सर्वस्पर्शी आनंद घेता येईल.

                 मंदिर भेटीचा आनंदात होतोच, समोरच तळं दिसत होते. मग आपसूकच पाय तळ्याकडे वळले. तळ्याकडे जाण्याच्या वाटेवर लोखंडी पत्र्याची एक उंचच उंच शेड बघायला मिळाली. अर्थातच ही लाकडी रथ ठेवण्याची जागा, कुलूप होते त्याला. परंतु एक मोठ्ठी फट होती दोन्ही दाराच्या मध्ये. मला फारसे दिसत नव्हते आत मधले, पण भ्रमणध्वनी हातात घेऊन तो हात त्या फटीतून आत घातला अणि रथाची प्रकाशचित्रे काढून घेतली. त्यामुळे रथ सुद्धा बघायला मिळाला. 

               लांबूनच दिसत होते, तळ्यात पाने आणि फुले आहेत. पानांचा आकार कमळाच्या पानांसारखाच दिसत होता, परंतु फुले फारच छोटी-छोटी दिसत होती. मला वाटलं अरे व्वा, मस्त वेगळ्या जातीची, लघु-कमळ फुले आहेत. काही पायऱ्या उतरून पाण्यातील त्या फुलांजवळ गेले, धक्काच बसला. ती कमळ किंवा पाण-लिली तर नव्हतीच. पण वेगळीच फुले होती, या पूर्वी कधीच न पाहिलेली. मग बरीच प्रकाशचित्रे काढून घेतली आणि गूगल च्या मदतीने शोधली कशाची फुलं आहेत ती. त्यांचे नाव आहे "water snowflake". पाण्यात वाढणारी म्हणून water आणि हिमकणा सारखी दिसतात म्हणून snowflake. मराठीत नाव शोधले तर कुमुद किंवा कुमुदिनी असे मिळाले. शब्दशः अर्थ "पाण-हिमकण" खाली याची प्रकाशचित्रे जोडली आहेत. 

II ओम नमः शिवाय II

©️®️आनंदी पाऊस 

(गोष्टी माझ्या पर्यटनाच्या...)

२२ जून २०२५ 

मंदिर - समोरची बाजू 

नंदी 

नंदी 

नंदीच्या पाठीवरील सरगाठ 

नंदी 

रंगशीळा 

सप्तमातृका पट्ट 

अर्जुन मत्स्यभेद 

गजासुर वध 

लाडका बाप्पा 

महिषासुरमर्दिनी 

मयुरारुढ कार्तिकेय

द्विजंघा पट्ट 

ताराकाकृती गर्भगृह 

पत्र्याची शेड 

लाकडी रथ 

नागलपुरा तळं 

तळ्यातील पाने आणि फुले 

हीच ती फुलं 

कुमुदिनी 

पाण-हिमकण 

🛕 ಶ್ರೀ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಾಗಲಪುರ 🛕

(ನನ್ನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ಬಂದ ವಿಷಯಗಳು...)

ಪ್ರಾಚೀನ ಹೊಯ್ಸಳ ಶ್ರೀ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಾಗಲಾಪುರ, ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ

ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 127 ಕಿ.ಮೀ. ನೀವು Google ಹುಡುಕಾಟ ಎಂಜಿನ್‌ನಲ್ಲಿ Ancient Hoysala Sri Kedaraeshwar Swamy temple, Nagalapura ಎಂದು ಹುಡುಕಿದರೆ, Google ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಹ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನೀವು ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿದಿದೆ.

ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜವಂಶ, ಮೂಲತಃ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ. ಅವರು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ ಆಳಿದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಸಾವಿರ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಂದು ನೂರರಿಂದ ನೂರ ಐವತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೇ ದೇವಾಲಯಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಅವು ಬೇಲೂರು ಚನ್ನ ಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹಳೇಬೀಡು ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥಪುರ ಚನ್ನ ಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಈ ಮೂರು ತಾಣಗಳು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಹೂವುಗಳು ಇವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ, ಭೇಟಿ ನೀಡಲು, ನೋಡಲು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಗಲಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ.

ನಾನು ಜೂನ್ 21, 2025 ರಂದು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಾನು ಇತರ ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ನಾನು ಅನೇಕ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸಣ್ಣ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಈಗಾಗಲೇ ಸಂತೋಷದ ಮಳೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ! ಈ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಾಲಯಗಳು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಂತೋಷದ ಮಳೆಯ ಭಾಗವಾಗುತ್ತವೆ. ಇಂದಿನ ಲೇಖನದ ವಿಷಯ ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ!

ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ! ಹೆಸರೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಖಂಡಿತ, ಇದು ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯ. ನಾಗಲಪುರ ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು, ನೀವು ಇನ್ನೂ 3-4 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರವು ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದೊಂದಿಗೆ ನೇರ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ನೀವು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ನಿಂತರೆ, ನೀವು ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತೀರಿ. ಆದರೆ, ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಿಷಯ ಹಾಗಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರವು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಮಂಟಪದ ಪಕ್ಕದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಅಂದರೆ, ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ, ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ನಿಮ್ಮ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿದೆ.

          ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ, ನೀವು ನೇರವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಮಂಟಪವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತೀರಿ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಮಂಟಪವು ನಿಗೂಢ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಂದಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ. ನಂದಿಯು ಗರ್ಭಗುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ನೇರ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ, ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ, ಮಂಟಪದ ಗೋಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಇದೆ. ಈ ನಂದಿ ವಿಗ್ರಹವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ನಂದಿಯು ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಈ ನಂದಿ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ. (ಏಕೆ? ಇದಕ್ಕೆ ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಕಾಮೆಂಟ್ ಮೂಲಕ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ ಅಥವಾ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ). ನಂದಿಯ ಕೆತ್ತನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇದು ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ! ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಹಾರಗಳು, ಅವುಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಬಹಳ ವಿವರವಾದ ಮತ್ತು ತ್ರಿ-ಆಯಾಮಗಳಾಗಿವೆ. ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಹಾರವು ಪದಕದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮಧ್ಯದ ಹಾರವು ಶಂಕರಪಾಲನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಅಲಂಕೃತ ಪದಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂರನೇ ಹಾರವು ಕೀರ್ತಿಮುಖದ ಪದಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಿಂದ ಮೂರು ಎಳೆಗಳ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರ ಹೊರಬರುತ್ತಿದೆ.

ಎಡ ಕಿವಿಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬರುವ ಗೊಂಡ ಸರಳವಾಗಿ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ! ಇದರ ಕೆತ್ತನೆಯು ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹರಡುತ್ತದೆ. ತಲೆಗಳು ಮೇಲಿನ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದವು ಮೊದಲ ಹಂತದಿಂದ ಮೂರನೇ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಲೆಯ ಕೆಳಗಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಶಂಖ ಚಿಪ್ಪು ಇದೆ! ಈ ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಪದಗಳಿಲ್ಲ...

ಹಾರವನ್ನು ಹೋಲುವ ಮತ್ತೊಂದು ಆಭರಣ, ಅಂದರೆ, ಇದನ್ನು ಇತರ ಹಾರಗಳಂತೆ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭುಜದ ಹಿಂದೆ ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಪಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ನಂತರ ಮುತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಐವಿ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಮುತ್ತುಗಳ ಕೆತ್ತನೆ ಇದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗವು ಗಂಟೆ ಮತ್ತು ಶಂಖ ಚಿಪ್ಪಿನಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ! ಕಲಾವಿದನ ಕೌಶಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಏನು ಹೇಳಬಹುದು! ಕೆತ್ತನೆಯು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ವೀಕ್ಷಕರು ಮುತ್ತುಗಳು, ಕನಕ್, ಶಂಖ ಚಿಪ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು! ಇವರು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು.

               ಇದಲ್ಲದೆ, ನಂದಿಯ ಕೊಂಬುಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಸುಂದರವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ನಂದಿಯ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲಿನ ಗಂಟು! ಆ ಗಂಟಿನ ಹಗ್ಗ, ಅದರ ದಾರ, ಅದರ ಮೇಲಿನ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಗ್ಗದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗೊಂಡೆಗಳು! ಇದೆಲ್ಲವೂ ಸರಳವಾಗಿ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣನಾತೀತ!

ಸಭಾಮಂಟಪದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ರಂಗಶಿಲೆ ಇದೆ. ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಂತೆ ನಾಲ್ಕು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳಿವೆ. ಈ ಕಂಬಗಳು ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಲೇತ್ ಕಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದಂತೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ, ಮಂಟಪದ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ನಾಲ್ಕು, ಒಟ್ಟು ಹದಿನಾರು ಅಲಂಕೃತ ಚದರ ಅರ್ಧ ಕಂಬಗಳಿವೆ. ಮಂಟಪದ ಛಾವಣಿಯು ಚದರ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಮ್ಮಟದ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಈ ಗುಮ್ಮಟದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಲೋಲಕವಿದೆ, ನಿಖರವಾಗಿ ಒಂದೂವರೆ ರಿಂದ ಎರಡು ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಕಲ್ಲು-ಲೋಲಕ. ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಲೋಲಕವು ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ಲೋಲಕದ ಕೆತ್ತನೆ, ಅದರ ಆಯಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಕಾರವು ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಂದಿನ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ನಾವು ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲ್ಬ್ ಅನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕುವಂತೆಯೇ, ಈ ಲೋಲಕವನ್ನು ಸಹ ಹೊರತೆಗೆದು ಮತ್ತೆ ಹಾಕಬಹುದು!

ಸಭಾ ಸಭಾಂಗಣದಿಂದ ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಹೋಗಲು, ಒಂದು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಿದೆ, ಅದರಿಂದ ನೀವು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಿದೆ, ಇದು ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಂಭಾಗದ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ, ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿ ಮತ್ತು ನಟರಾಜನ ಕುಳಿತಿರುವ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಜಾಗದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭವ್ಯವಾದ ದೇವ ಕೋಷ್ಠಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಗಣಪತಿ ಮತ್ತು ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕುಳಿತಿವೆ, ಎರಡೂ ದೇವ ಕೋಷ್ಠಗಳು ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ, ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

               ಗರ್ಭಗುಡಿ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ, ವಿಶೇಷ ಲಿಖಿತ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮಂತಹ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಬಹಳ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಸಹ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನನ್ನದು ಬಹಳ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಗಾದರೂ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಿವಲಿಂಗವಿದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಮೂಲ ಶಿವಲಿಂಗವಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ನೋಡುವ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಈಗ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರ ಭಾಗ. ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಹೆಗ್ಗುರುತು ದೇವಾಲಯದ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಶಿಖರವಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು. ಒಂದು, ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಾಗ ಶಿಖರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರಬಾರದು. (ಇದಕ್ಕೂ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು.) ಎರಡನೆಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು ಇಂದು ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಇಷ್ಟು ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಶಾಖ, ಮಳೆ, ಗಾಳಿ, ಭೂಕಂಪಗಳು ಮುಂತಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಂಶಗಳು ಅದನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಮೂರನೆಯದು ವಿದೇಶಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳು.

ಇಂದು, ನಾವು ಮೊದಲು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ದೇವರ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ನಂತರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುತ್ತೇವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಾವು ಮೊದಲು ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸುತ್ತಿ ನಂತರ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ದೇವರ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಲು ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳಿವೆ. ನಾನು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಂತರ ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು, ಅಂದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಎಡಗೈಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಬೇಕು. ಈ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುವಾಗ, ನಾವು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೊರ ಭಾಗದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು, ನಾವು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೊರ ಗೋಡೆಯು ದ್ವಿಜಂಘ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೊರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದರಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ. ಈ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಕೆಳಗೆ, ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಪದರಗಳಿವೆ. ಈ ಪದರಗಳು ದೇವಾಲಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇವೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿನ ಪದರವು ಆನೆಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಅಶ್ವ ಪದರ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಬುಟ್ಟಿ ಪದರವಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದರ ನಂತರದ ಪದರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಮಕರ ಪದರ, ಖಾಗ್ ಪದರವಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪದರಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಶಿಲ್ಪ ಪದರಗಳಿವೆ. ಈ ಎರಡು ಪದರಗಳನ್ನು ಕಪೋತ್ ಭಾಗದಿಂದ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರೆ, ಈ ಶಿಲ್ಪ ಪದರಗಳು ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಳಗಿನ ಪದರವು ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳಾಗಿವೆ. ದೇವಾಲಯದ ವಿನ್ಯಾಸವು ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ನಕ್ಷತ್ರದ ಕೋನಗಳು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಹೊರಗಿನ ಭಾಗವನ್ನು ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವ ಭಾಗವನ್ನು ಸೇವಕಿಯರು, ಚಾಮಧಾರಿಣಿ, ನರ್ತಕರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮುಂತಾದ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ವಿಗ್ರಹಗಳೆಂದರೆ ಅರ್ಜುನ ಮತ್ಸ್ಯ-ಭೇದ, ಗಜಾಸುರ ವಧ ವಿಗ್ರಹ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಕುಳಿತಿರುವ ವಿಗ್ರಹಗಳು, ನಂದಿಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿ, ಲಲಿತೆಯ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ, ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿ, ನಟರಾಜ, ಹಂಸದ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಬ್ರಹ್ಮ, ನಂದಿಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಶಿವ, ಲಕುಲಿಶ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಮೇಲಿನ ಪದರವು ಕೆತ್ತಲಾದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ದೇವಾಲಯ ಶಿಖರಗಳು. ಈ ಶಿಖರಗಳು ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿವೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಶಿಖರಗಳು. ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಲಭ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಶಿಖರವನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಈ ಎರಡು ಕಂಬಗಳ ನಡುವಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.

               ಎಷ್ಟು ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೂ, ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ನಾನು ಕೆಳಗೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಓದುಗರು ಈ ದೇವಾಲಯ ಭೇಟಿಯ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆನಂದವನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು.

ದೇವಾಲಯ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕೊಳವು ಮುಂದೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ನಾವು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಕೊಳದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದೆವು. ಕೊಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಹಾಳೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬಹಳ ಎತ್ತರದ ಶೆಡ್ ಅನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದೆವು. ಸಹಜವಾಗಿ, ಇದು ಮರದ ರಥವನ್ನು ಇಡಲು ಒಂದು ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು, ಅದಕ್ಕೆ ಬೀಗವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಎರಡು ಬಾಗಿಲುಗಳ ನಡುವೆ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರವಿತ್ತು. ಒಳಗೆ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ನೊಂದಿಗೆ, ನಾನು ಆ ಅಂತರದ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಕೈಯನ್ನು ಹಾಕಿ ರಥದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ನಾನು ರಥವನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿದೆ.

ದೂರದಿಂದ, ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳು ಇದ್ದವು. ಎಲೆಗಳ ಆಕಾರವು ಕಮಲದ ಎಲೆಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಹೂವುಗಳು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. ನಾನು ಯೋಚಿಸಿದೆ, ವಾಹ್, ಇವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಸಣ್ಣ ಕಮಲದ ಹೂವುಗಳು. ನಾನು ಕೆಲವು ಹೆಜ್ಜೆ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಹೂವುಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋದೆ, ನನಗೆ ಆಘಾತವಾಯಿತು. ಅವು ಕಮಲ ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವು ವಿಭಿನ್ನ ಹೂವುಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಹಿಂದೆಂದೂ ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ನಾನು ಅನೇಕ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಹೂವುಗಳು ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡೆ. ಅವುಗಳ ಹೆಸರು "ನೀರಿನ ಸ್ನೋಫ್ಲೇಕ್". ಅವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ, ಅವು ನೀರು ಮತ್ತು ಸ್ನೋಫ್ಲೇಕ್‌ನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ನಾನು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರನ್ನು ಹುಡುಕಿದರೆ, ನನಗೆ ಕುಮುದ್ ಅಥವಾ ಕುಮುದಿನಿ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅಕ್ಷರಶಃ "ನೀರು-ಹಿಮದ ಹನಿ" ಎಂದರ್ಥ. ಇವುಗಳ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

II ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ II

©️®️ಹ್ಯಾಪಿ ಮಳೆ

(ನನ್ನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯಗಳು...)

22 ಜೂನ್ 2025