Skip to main content

Posts

दळणं (घरातील गमती जमती)

दळणं (घरातील गमती जमती)                                                                            या सगळ्या म्हटल्या तर खूप छोट्या छोट्या गोष्टी आहेत. म्हटल्या तर फार महत्वाच्या आणि मोठ्या आहेत. पण आता हे सगळं आठवतांना छान वाटतेय आणि आजच्या आयुष्याशी तुलना करतांना त्यातील मेहनतीची आणि कष्टाची खूप जास्त तीव्रतेने जाणीव होतेय. कारण आताचे जग म्हणजे पैसे दिले किंवा एक बटन दाबले की लगेच काम होते. सगळ्या मोठ्या मोठ्या गोष्टींचे दस्तावेजीकरण होतेच, पण अशा छोट्या वाटणाऱ्या, पण खऱ्या तर मोठाल्या गोष्टींचे सुद्धा दस्तावेजीकरण करणे मला आवडते आहे आणि तितकेच महत्वाचे वाटते आहे. कारण अजून एक दोन पिढ्यांनंतर या गोष्टी करणारे सोडाच, पण बघितलेले सुद्धा कुणी असेल असे मला वाटत नाही. त्यामुळे पुढच्या पिढ्यांना तर हे सगळे कळणे शक्यच नाही.                  ...
Recent posts

साबुदाण्याची गोड खिचडी(उपवासाचे काही....)

 साबुदाण्याची गोड खिचडी  (उपवासाचे काही....)                          उपवास म्हटले की काय खायचे? काय करायचे हा मोठ्ठा प्रश्न असतो. "मोठी एकादशी" या लेखात काही पदार्थ आलेलेच आहेत. तथापि "सोमवारची कहाणी" या लेखात सांगितल्या प्रमाणे चौधरी सदनात आमच्या सगळ्यांचाच सक्तीचा उपवास असे. आमचा मुलांचा मुख्य हेतू साबुदाण्याची खिचडी खाणे हाच होता. कारण तेव्हा साधारणपणे उपवास असेल तरच घरात साबुदाण्याची खिचडी होत असे. परंतु आम्ही मुलं नेहमीची साबुदाण्याची खिचडी खात असू. तथापि आमच्या तिन्ही मम्मी सोमवारचा उपवास फार वेगळ्या पद्धतीने करत असत. म्हणजे फार कडक. कडक उपवास म्हणजे काय तर, त्या तिघीही सोमवारी दिवसातून एकदाच तिखट-मीठ खात असतं, ते म्हणजे सोमवारचा उपवास दुपारी सोडतांना, जे जेवण करीत त्यातच तिखट-मीठ असे. दिवसातून दुसऱ्यांदा तिखट-मीठ खात नसत. त्यामुळे नेहमीची साबुदाण्याची खिचडी किंवा इतर पदार्थ त्या खात नसत/खाऊ शकत नसत.                          सोमवारी दिवसातून ...

केकी मूस - २ (गोष्टी माझ्या पर्यटनाच्या...)

 केकी मूस - २ (गोष्टी माझ्या पर्यटनाच्या...)                            भाग एक मध्ये केकी साहेबांचे व्यक्तिगत आयुष्य आणि त्यांच्या आयुष्यातील घडामोडी याबद्दल माहिती घेतली. या भागात त्यांच्या कलेची, कला संग्रहाची आणि संपूर्ण केकी मूस संग्रहालयाची माहिती बघू या. केकींनी त्यांचे शिक्षण पूर्ण झाल्यावर विश्व-प्रवास केल्याचा उल्लेख आलेला आहेच. या प्रवासात त्यांच्या लक्षात आले की, प्रत्येक देशाची संस्कृती ही त्या देशातील प्रमुख नदीच्या सान्निध्यात बहरलेली असते. प्राचीन बृहद-भारताची संस्कृती सिंधू-सरस्वती नदीवर आधारलेली होती, ज्या संस्कृतीला सिंधू संस्कृती किंवा सिंधू-सरस्वती संस्कृती या नावाने ओळखली जाते. मात्र अलीकडच्या काळातील भारतीय संस्कृती ही गंगा, यमुना, सरस्वती या तीन नद्यांवर आणि त्यांच्या संगमावर आधारलेली आहे, बहरलेली आहे.                           सन १९५७, केकींच्या माता फिरोजाबाई, यांच्या निधानंतर त्यांनी त्यांचा वडिलोपार्जित व्यवसाय संपूर्...

केकी मूस-१, एक अवलिया कलाकार(गोष्टी माझ्या पर्यटनाच्या...)

केकी मूस-१,  एक अवलिया कलाकार (गोष्टी माझ्या पर्यटनाच्या...) केकी मूस                          करोना काळ. आजही हे नुसते शब्द जरी उच्चारले तरी, अंगावर काटा येतो, भीती वाटते या सारख्या कितीतरी भावना येतात मनात. सारे जण घरात बंदिस्त. फक्त बंदिस्त नाही तर भयावह सुद्धा. तथापि मला काही व्यक्तिगत कारणाने प्रवास करावा लागला, घरी जावे लागले. प्रवासाचे नियम वगैरे अभ्यासून त्याप्रमाणे प्रवास करून घरी गेले. वातावरण फारसे बरे नव्हतेच. तरीही माझ्या संशोधनाचा भाग म्हणून मला खानदेशातील मंदिरांना भेट देणे गरजेचे होते. मंदिरांत प्रवेश मिळतो का वगैरे चौकशी करून काही मंदिरांना भेट देण्याचे निश्चित केले. त्याप्रमाणे चाळीसगाव तालुक्यातील मंदिरांना भेट देण्यासाठी गेले. करोना काळ म्हटल्यावर बाहेर खाणे अशक्य. त्यामुळे घरूनच शिदोरी बांधून नेली होती. दुपारच्या जेवणाच्या वेळेपर्यंत काही मंदिरे बघून झाली. अजून काही बाकी होती. परंतु पोटात कावळे ओरडत असल्याने त्यांना शांत करणे गरजेचे होते.                ...

पऱ्यांच्या देशाचे झळाळते रंग(गोष्टी माझ्या पर्यटनाच्या...)

पऱ्यांच्या देशाचे झळाळते रंग   (गोष्टी माझ्या पर्यटनाच्या...)                          रंग मला सतत, कायम आकर्षित करत असतात. मी कुठेही असले तरी ते माझे लक्ष वेधून घेतात आणि मग मला त्यांची छायाचित्रं काढावीशी वाटली नाही तरच नवल! अगदी माझ्याही नकळत मी या रंगांची छायाचित्रं काढत असते. मध्यंतरी मी चेहरा-पुस्तिकेवर अशा या झळाळत्या रंगांच्या पन्नास छायाचित्रांची मालिका प्रकाशित केली होती. परंतु हे सगळे फारच दमवणारे काम आहे. त्यामुळे पुढे ती मालिका तिथेच थांबवली.                         तथापि मी स्वतःला कितीही थांबविले तरीही, कुठे हे झळाळते रंग दिसले की, मला ते माझ्या क्यामेऱ्यात कैद केल्याशिवाय चैन पडत नाही. मग विचार केला, थोडी-थोडी गोळा झाली की, आनंदी पावसांत, ती छायाचित्रं आणि त्यासंबंधी थोडी माहिती अशा स्वरुपात प्रकाशित करावी.                           काही दिवसांपूर्वी मी पऱ्यांच्या देशाची सफर...

गर्जिया देवस्थान (गोष्टी माझ्या पर्यटनाच्या...)

गर्जिया देवस्थान  (गोष्टी माझ्या पर्यटनाच्या...)                 देवस्थान! देवालय! मंदिर! देऊळ! शब्द कितीतरी. मात्र अर्थ एकच. वरपांगी विचार केल्यास देवाचे घर, निवास असलेले स्थान. मात्र सखोल विचार केल्यास किंवा या सर्वांचा खरा अर्थ जाणून घेतला, समजून घेतला, उमगला तर मुक्तीची वाट नक्कीच गवसते. थोडक्यात ज्ञानच मुक्तीचा मार्ग दाखवतो. यासाठीचे एक भौतिक साधन म्हणजे मंदिर! असो.                भारतभर अगदी प्राचीन काळापासून जल आणि स्थलक्षेत्र म्हणजेच देवस्थान यांचा अगदी जवळचा संबंध असल्याचे आढळून येते.  बहुतेक मंदिरे नदी किनारी, नैसर्गिक जलाशयापाशी असते. ते शक्य नसेल तेथे बांधीव तलाव, कुंड, विहीर, पायविहीर असते. जलाचे महत्व ओळखून मानवाने देवस्थानापाशी मानवनिर्मित पाण्याचे साठे तयार केले. शेवटी जल म्हणजेच जीवन आणि जीवन जलाशिवाय अशक्य.                अलीकडच्या एका सहलीत एका देवस्थानाला भेट देण्याचा योग आला. नावाचा वर उल्लेख आलाच आहे. तिथे आम्ही वेगळ्याच हेतूने गेलो...