Skip to main content

Posts

Showing posts from April, 2026

🦁🦁🦁सिंह, सिंहव्याल आणि नरसिंह, सोमेश्वर मंदिर.🦁🦁🦁 (गोष्टी माझ्या पर्यटनाच्या...)

  🦁🦁🦁 सिंह, सिंहव्याल आणि नरसिंह, सोमेश्वर मंदिर.🦁🦁🦁 (गोष्टी माझ्या पर्यटनाच्या...)                ब्रह्मा, विष्णू, महेश. ब्रह्मा म्हणजे या सृष्टीचा निर्माता, विष्णू म्हणजे या विश्वाचा पालनकर्ता आणि रक्षणकर्ता, महेश म्हणजेच शिव, हा या जगाचा संहारक मनाला जातो. तिघांचे एकत्रित कार्य म्हणजे एक चक्र. सृष्टीच्या तीन अवस्था, उत्पत्ति, स्थिती आणि संहार. आज यापैकी विष्णू या देवतेच्या मूर्ती बद्दलचा अभ्यास. विष्णू देवतेचा प्रथम उल्लेख कुठे येतो असे बघितले तर आपल्याला पार पूर्व वेद काळात म्हणजेचे ऋगवेद काळात जावे लागते. विष्णूचा सर्वात प्रथम उल्लेख ऋग्वेदांत येतो. याशिवाय पुराणांतून सुद्धा विष्णू बद्दल पुष्कळ माहिती मिळते. विष्णू पुराण. विष्णू पुरणाची रचना साधारण दुसऱ्या ते चौथ्या शतकांत झाली असावी असे अभ्यासकांचे मत आहे.                 विष्णू प्रतिमा योग, भोग, वीर व अभिचारक अशा प्रकारच्या असतात. त्या आसनस्थ, स्थानक, यानक आणि शयन अवस्थांमध्ये असतात. विष्णूच्या आयुधांचा विचार केला तर शंख, चक्र, पद...

काही रान-फुलं(गवत-फुलं)

काही रान-फुलं(गवत-फुलं) रंगरंगुल्या, सानसानुल्या, गवतफुला रे गवतफुला; असा कसा रे सांग लागला, सांग तुझा रे तुझा लळा. मित्रासंगे माळावरती, पतंग उडवित फिरताना; तुला पाहिले गवतावरती, झुलता झुलता हसताना. विसरुनी गेलो पतंग नभिचा; विसरून गेलो मित्राला; पाहुन तुजला हरवुन गेलो, अशा तुझ्या रे रंगकळा. हिरवी नाजुक रेशिम पाती, दोन बाजुला सळसळती; नीळ निळुली एक पाकळी, पराग पिवळे झगमगती. मलाही वाटे लहान होऊन, तुझ्याहुनही लहान रे; तुझ्या संगती सडा रहावे, विसरून शाळा, घर सारे. - इंदिरा संत  ही कविता शिकल्या पासून, वाचल्या पासून या गवत फुलांची ओढ मनात कायमच होती. तथापि त्यांना जवळून बघण्याचा, निरीक्षण करण्याचा, त्यांच्या रंग-रूपाचा आनंद घेण्याची संधी मात्र मिळाली नव्हती. अलीकडेच हंपीला गेले होते. माझ्या अभ्यासासाठी अतिशय महत्वाचे स्थळ. तिथे गेले आणि पूर्णपणे स्वतःला हरवून गेले होते. अगदी त्याकाळात जगण्याचा प्रत्यक्ष अनुभव घेतला. अर्थातच हा मोठा विषय आहे. त्या बद्दल परत कधीतरी.  या सगळ्या सोबतच तिथे ही निरनिराळ्या प्रकाराची रान-फुलं भेटली. हो, भेटलीच! अगदी थेट इंदिरा संत यांच्या कवितेतील गवत-फुलं...

🔯🕉️🔯 रांगोळी नायिका - ३ 🔯🕉️ (व्यक्ती विशेष)

  🔯🕉️🔯  रांगोळी नायिका - ३ 🔯🕉️ (व्यक्ती विशेष) भावाचे रंग रेखुनी, दारात काढू सात्विक रांगोळी I  लक्ष्मी देवीची कृपा व्हावी, हीच मंगल कामना निराळी II  बाप्पा मोरया                     आधीच्या भागात म्हटल्या प्रमाणे भूअलंकरण म्हणजेच रांगोळी हे भारतीय संस्कृतीचे एक वैशिष्ट्यपूर्ण आणि मनोवेधक लक्षण आहे. एक खास, विशेष अशी भारतीय कला आहे. या कलेच असंख्य उल्लेख, अनेक प्राचीन भारतीय साहित्यात आलेले आहेत. वात्सायन(३-४ शतकात रचले गेले आहे) ह्या ग्रंथात ६४ कलांची यादी दिलेली आहे, या कलांच्या यादीत भूअलंकरण म्हणजेच रांगोळी या कलेचा समावेश केलेला आहे.                        पहिली रांगोळी, याबद्दल एक लोककथा सांगितली जाते, ब्रह्मदेवाने एकदा आंब्याच्या झाडाचा रस काढून, जमिनीवर एका सुंदर स्त्रीची प्रतिमा काढली. ही सुंदर स्त्री म्हणजे उर्वशी. हीच प्रतिमा पहिली रांगोळी किंवा भूअलंकरण मानले जाते.  रामायणात सीता स्वयंवर प्रसंगी रांगोळ्या काढल्याचे उल्लेख ...