🌿🌸🌿🌸आनंदी सोहळा-५ 🌸🌿🌸🌿

🌿🌸🌿🌸आनंदी सोहळा-५ 🌸🌿🌸🌿

(featured) 

☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️

आनंदाचे डोही आनंदतरंग ।
आनंद चि अंग आनंदाचे ॥

काय सांगो जालें कांहीचियाबाही ।
पुढें चाली नाहीं आवडीनें ॥

गर्भाचे आवडी मातेचा डोहळा ।
तेथींचा जिव्हाळा तेथें बिंबे ॥

तुका म्हणे तैसा ओतलासे ठसा ।
अनुभव सरिसा मुखा आला ॥

-संत तुकाराम महाराज

आणि   

आनंदी आनंद गडे, इकडे तिकडे चोहिकडे || धृ.||

वरती खाली मोद भरे, वायूसंगे मोद फिरे नभांत भरला, 

दिशांत फिरला, जगांत उरला मोद विहरतो चोहिकडे || १ ||

सूर्यकिरण सोनेरी हे, कौमुदि ही हसते आहे खुलली संध्या प्रेमाने, 

आनंदे गाते गाणे मेघ रंगले, चित्त दंगले, गान स्फुरले इकडे, तिकडे, चोहिकडे || २ ||

नीलनभी नक्षत्र कसे, डोकावुनि हे पाहतसे कुणास बघते ? मोदाला; मोद भेटला का त्याला ? 

तयामधे तो, सदैव वसतो, सुखे विहरतो इकडे, तिकडे, चोहिकडे || ३ ||

वाहति निर्झर मंदगती, डोलति लतिका वृक्षतती पक्षी मनोहर कूजित रे, कोणाला गातात बरे ? 

कमल विकसले, भ्रमर गुंगले, डोलत वदले इकडे, तिकडे, चोहिकडे || ४ ||

स्वार्थाच्या बाजारात, किती पामरे रडतात त्यांना मोद कसा मिळतो, 

सोडुनि स्वार्था तो जातो द्वेष संपला, मत्सर गेला, आता उरला इकडे, तिकडे, चोहिकडे || ५ ||

-बालकवी (त्रंबक बापूजी ठोंबरे)

अस सगळं आनंदी-आनंदी वाटतंय आज...

आनंदी सोहळा-५!

आज 

आनंदी पाऊस,

पाच वर्षांचा झाला!

आनंदी पाऊस!

सुरुवात केली तेव्हा,

असा काहीच  विचार केला नव्हता!

वाटले  काही लेख लिहू, 

नंतर ते पुस्तक स्वरूपात प्रकाशित करू!

लेखन चालू झाल्या पासून 

ते अगदी आज पर्यंत खूप वाचकांनी,

इच्छा व्यक्त केल्या,

सूचना केल्या,

हे लेखन प्रकाशित करण्या बद्दल.

माझ्याही  मनात ते होतेच,

आहेच.

बऱ्याच वेळा प्रकाशित करण्यासाठी 

तयारीही  सुरु केली.

तथापि,

बरेच लेखन बाकी आहे,

तसेच प्रकाशित करण्यासाठी 

त्यावर बरेच काम करावे लागेल.

तसेच वेळ!

अभ्यासामुळे सध्या तरी

वेळ देणे जमत नाहीये!

असो.

होईल तेही लवकरच! 

☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️

तर 

वाढदिवस!

पाचवा वाढदिवस!

आनंदी पावसाचा पाचवा वाढदिवस!

☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️

हल्ली 

या सामाजिक माध्यमांमुळे,

सगळ्यांनाच, सगळ्यांचेच 

जन्म-दिवस, लग्नाचे वाढदिवस 

वगैरे सारखे महत्वाचे दिवस 

माहिती होतात,

नव्हे 

त्यांची आठवण करून दिली जाते. 

आणि  मग,

सगळेच, सगळ्यांनाच शुभेच्छा देतात!

अगदी आंधळेपणे,

भावनाशुन्य मनाने,

अगदी यांत्रिकपणे.

बऱ्याचदा 

औपचारिकता म्हणून.

happy birthday 

पासून 

ते 

HBD 

पर्यंत!

ते HBD बघून मला काय वाटते ते,

मी शब्दांत सांगूच शकत नाही.

मला वाटते, इतके नकोसे वाटत असेल,

तर 

देऊच नये शुभेच्छा...

मोजक्या, आपल्या मना-हृदया जवळ 

असणाऱ्या व्यक्तींनाच फक्त शुभेच्छा द्या,

अगदी 

मनापासून,

आनंदाने,

प्रेमाने!

ज्या बघून समोरच्यालाही 

त्या वाचाव्याश्या वाटतील,

त्याला प्रतिसाद द्यावासा वाटेल!

असे हे सगळे विचार माझ्या मनांत चालू असतांना,

मधेच एक दिवशी,

दादांनी 

म्हणजे 

ऋषितुल्य, जलपुरुष, संस्कृती पुरुष, आदरणीय

डॉ रा श्री मोरवंचीकर 

यांनी एक महत्वाच्या व्यक्तीच्या विशेष 

दिवसाच्या समारंभ-शुभेच्छांबद्दल उल्लेख केला.

दादांनी त्या समारंभाला उपस्थित राहावे,

म्हणून ते स्वतः जातीने आमंत्रण करायला आले होते.

तथापि दादांना, तब्बेतीच्या कारणाने प्रवास 

आणि पर्यायाने समारंभाला उपस्थित राहणे 

शक्य नव्हते.

मग त्यांनी, शुभेच्छा लिहून काढल्या, 

आणि त्यांना पाठवून दिल्या.

सोबतच मला सुद्धा पाठवल्या.

मी त्या वाचल्या,

आणि 

मनांत वाटले,

शुभेच्छा दिल्या जाव्या 

त्या अशाच!

☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️

अर्थातच,

आजच्या या आनंदाच्या क्षणी,

या आनंदी सोहळ्यात,

वाचकांना अगदी योग्य आणि नेमके

देण्यासारखे याहून काही योग्य असूच शकत नाही!

तर त्या शुभेच्छा आपणा सर्वांसाठी!

आशा करू या, 

आपण प्रत्येकजण,

अशाच छान शुभेच्छा देण्याचा

नक्की प्रयत्न कराल,

त्या HBD ला पूर्णपणे हद्दपार कराल!

असेच आपणा सर्वांचे प्रेम, आशीर्वाद मिळत राहो, हीच इच्छा आजच्या या आनंदाच्या क्षणी व्यक्त करते! कायम आपल्या ऋणातच आहे. ह्या दोन ओळी आताच लिहिल्या कारण दादांच्या शुभेच्छांच्या नंतर मी त्या तोलामोलाचे दोन शब्दही लिहू शकणार नाही... 

☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️

🌸🌸🌸ll अभिष्टचिंतन ll 🌸🌸🌸

प्रिय,

चि. रेवणसिद्ध व सौ प्रभादेवी,

                          आपण २० मार्च रोजी ७१ व्या वर्षात पदार्पण करणार आहात, म्हणून आपले मनःपूर्वक अभिष्टचिंतन करण्यासाठी काही शब्द रेखाटण्याचा प्रयत्न करत आहे. माझ्या वयाचा विचार करता मी तर आता, हम तो अब उमर-कैद हो गये है l न फिरता येते, न वाचता येते, न ऐकू येते, न पाहता येते. तरीही पडत्या पावसात आपण स्वतः भिजत येऊन मला आपल्या २८ मार्च रोजी होणाऱ्या भव्य सोहळ्यात सहभागी होण्याचे निमंत्रण दिले व आशीर्वाद पर दोन शब्द लिहिण्याची प्रार्थना केली, म्हणून हे धाडस!

                        माझे आणि तेरचे संबंध याचा विचार करता माझ्या समोर “सातवाहनांचे तेर” आणि “सातवाहन काळात जगणारे” आपले आजोबा कै. रामलिंग अप्पा यांच्या स्मृती जीवनाच्या अंतापर्यंत राहतील असा मला विश्वास वाटतो. या उभयतांचा वारसा आजच्या क्षणापर्यंत जपणारे आपण स्वतः हे माझे पूर्वसंचीत असावे असे वाटते. खरे तर मी स्वतःला एक निर्झर समजतो आणि निर्झराचे इतिकर्तव्य म्हणजे नदीला मिळणेच असते. म्हणजे तेरेणेच्या पर्यायाने गोदा संस्कृतीत विलीन होणे!

                     आपल्या साथीने सातवाहना बरोबर काही दिवस वास्तव्य केले आणि तिथून गोदवरी काठी असणाऱ्या प्रतिष्ठान नगरीत कायमच्या वास्तव्यास आलो. आपल्या सहवासातून सातवाहना बरोबर अखेर पर्यंत राहण्याची प्रेरणा कै. अप्पांकडूनच मला मिळालेली ही देणगी होय. लोकमनामध्ये हे समीकरण इतके पक्के आहे की, ‘मोरवंचीकारांचे पैठण आणि पैठणचे सातवाहन’ असेच ओळखले जाते. यात तेरचा दिशादर्शक या नात्याने सिंहाचा वाटा आहे. मी, आपले घराणे आणि सातवाहन यामधील एक शृंखला(एक कडी) आहे. अप्पांनी मला सातवाहानाचा लळा लावला नसता तर?

                  मी १९६२ मध्ये तेरला आलो आणि १९६५ मध्ये तेर सोडले. या सहस्त्र दिवसांच्या वास्तव्यात साधारण साडे सातशे दिवस, आपण परस्परांच्या सानिध्यात जगलो आणि आपण माझे पहिले शिष्य आहात, हा केव्हढा अभिमानाचा ठेवा! मी जीवनात काही माणसं मिळवली, पण माणसांच्या गर्दीत रममाण होणारे अप्पा, हा माझ्या जीवनातील मोठा योगच मानवा लागेल. तथापि आत्मस्तुती करण्यापेक्षा मी आपल्या संबंधाकडे वळतो.

                        रामलिंग अप्पा आणि रेवणसिद्ध अण्णा कसे शब्द आहेत हे. रामलिंग म्हणजे दोन्हीही देव, राम आणि शिव यांच्या ऐक्याचे प्रतिक  आणि अप्पा याचा अर्थ परमेश्वर(बाप्पा). रेवण म्हणजे रेव, म्हणजे प्रवाह, रेवा म्हणजे चैतन्याने ओतप्रोत भरलेली नर्मदा आणि रेवण म्हणजे प्रवाहावर आरूढ झालेला योद्धा आणि अण्णा म्हणजे चैतन्य, काय योग आहे!                                                                                                                आजोबांकडून नातवाकडे, परमेश्वराकडून अवतारी पुरुषाकडे, विभूतीकडे होणारी ही वाटचाल मला पहावयास मिळाली. आपणांस आजोबांचा वारसा लाभला आहे आणि आपण तो निगुतीने जतन, संवर्धन करीत आहात, हे मला अतिशय स्त्युत्य वाटते. ह्यावरून मला सातवाहन कालीन इतिहासातला एक प्रसंग आठवतो. गौतमीपुत्र सातकर्णी या थोर सम्राटाने क्षत्रापांचा पराभव करून संपूर्ण महाराष्ट्र आपल्या वर्चस्वा खाली आणला. त्याच्या मातेने नाशिक येथील एका शिलालेखात वर्णन केले आहे. आपल्या नातवाच्या एकोणिसाव्या वर्षाच्या कारकीर्दीच्या समारोहाच्या, एका प्रसंगाच्या निमित्ताने, तिचा ऊर भरून येतो. ती गदगद होते. तिला आपल्या तेजस्वी पुत्राची आठवण येते. उपरोक्त शिलालेखात याचे तपशीलवार वर्णन ती करते. तो भाग्यवान नातू म्हणजे पुळूमावी होय. तो अत्यंत सोज्वळ, सात्विक आणि शांतताप्रिय होता. आपणाकडे पाहिल्यावर मला सम्राट पुळूमावीची आठवण येते. आपण मला त्या पुळूमावी सारखेच भासता. आपणही पुळूमावी प्रमाणेच शांत, भाविक, सोज्वळ, अजातशत्रू आहात, हे कदाचित आपण मान्य करणार नाहीत, पण या प्रसंगी आपले कौतुक करण्यासाठी आणि आपल्यातील गुणदर्शन घडविण्यासाठी, आपल्या मधील अभिजात गुणांचे दर्शन घडविण्यासाठी आज सुदैवाने मी आहे. आणि मला उगाचच वाटून जाते, आज अप्पा असते तर! आपल्या कारकीर्दीच्या काळात ते गौतमीच्या जागी असते. असो, पण आज आपली पाठ थोपटण्यास मी आहे, याचा मला कोण अभिमान वाटतो. परत अप्पांच्या शब्दांत “कासवी दिठी पान्हा पाजेl” (ज्ञानदेव) यांचे दर्शन घडते.

                          अप्पांनी मला सातवाहनांचे दर्शन घडविले आणि त्यांचे पाश्चिमात्य देशांशी असणारे संबंध, त्यांच्या संग्रहालयात असणाऱ्या अवशेषांतून, वस्तूतून प्रत्यक्ष दाखविले. त्या वैभवाने माझे डोळे दिपून गेले. मी भारावलो आणि त्यांच्या नावाने सातवाहन कालीन वस्तूंचा संग्रह आपण उभारालात म्हणून, आपले ऋण महाराष्ट्रही फेडू शकणार नाही, असे मला वाटते. केव्हढे उदात्त कार्य आपल्या हातून घडले! हे सांगायला न शब्द आणि मोजायला न मापं. यातील प्रत्येक वस्तू मी हाताळली आहे. संग्रहातील ती हस्तिदंती चिमुकली बाहुली ज्ञानदेवांनी म्हटल्या प्रमाणे चैतन्याची पुतळी, मनपवनाची खेळणी माझ्या डोळ्या समोरून हटत नाही. काय तिचे सौंदर्य! ती एक वस्तू, सर्व जगाच्या संग्रहापेक्षा श्रेष्ठ वाटते. आपले उतराई कसे व्हायचे?, म्हणून मी आपल्या ऋणातच राहणे पसंत करतो आणि आपल्या नातवाद्वारे आपण पुन्हा पश्चिमेशी संबंध प्रस्थापित करत आहात. हे पाहून मन भरभरून येते. याचा आपण शब्दांतून कधीही उच्चार केला नाही किंवा आपल्या वागण्यातून या विषयीचा अहंकार कोणालाही जाणवू दिला नाही. केव्हढे हे थोरपण! काय सांगावे, काय बोलावे! शब्द फिके पडतात म्हणून आपणा दोघांस आणि आपल्या कुटुंबियांस आशीर्वाद देऊन, मी स्वतःस धन्य समजतो.

                      “इवलेसे रोप लावियले द्वारी, त्याचा वेलू गेला गगनावेरी” “मोगरा फुलला, मोगरा फुलला” हा दरवळ असाच सुगंधी राहो आणि कमोदिनी सारखा याचा दरवळ जगभर पसरो असे चिंतितो. थांबतो. आपण मला पैठण-तेर या नगरांची “कथा/व्यथा” शब्दबद्ध करण्याचे आवाहन केले होते. पण मला ते शिवधनुष्य उचलता आले नाही याची खंत वाटते.

क्षमस्व.

डॉ रा श्री मोरवंचीकर

१३ जानेवारी २०२४

छ. संभाजी नगर  

🌿🪻🌿🪻 ll रामचन्द्रर्पणमस्तु ll 🪻🌿🪻🌿 

🌿🪻🌿🪻🌿🪻🌿🪻🌿

☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️🏵️☘️

©️आनंदी पाऊस 

(आनंदी सोहळा-५)

(featured)

२५ ऑगस्ट २०२४