🐍🌸नागबंध🌸🐍

🐍🌸नागबंध🌸🐍

नाग.

नागपंचमी.

संपूर्ण भारतात नाग-पूजन केले जाते.

हल्ली नागा संबंधी अभ्यासाने बरीच माहिती नव्याने समोर येत आहे.

त्यामुळे या प्रथेवर बरेच निर्बंध आले आहेत.

बाकी पारंपारिक सण-प्रथे प्रमाणेच, 

 नाग-पूजन प्रथाही जवळ-जवळ बंदच झाल्यात जमा आहे.

नवीन पिढीला असा काही सण असतो,

ह्याची कल्पनाही नसणार, अगदी खात्रीने.

संस्कृती सतत प्रवाही असते!

त्यामुळे त्यात कालामानानुसार स्थित्यंतरं ही होणारच.

असो.

मागील नाग आणि नागपंचमी संबंधी लेखांतून,

 नाग, साप एकंदरीतच सर्व 

सरपटणाऱ्या प्राण्यांसंबंधी 

माझे मत सांगितलेच आहे.

तथापि 

आता या चित्रांतील नागांशी तरी माझी मैत्री झाली आहे.

ते आवडू लागले आहेत.

त्यांची आणखी आणखी चित्रं काढावीशी वाटू लागली आहे. 

दुसरे महत्वाचे कारण म्हणजे आपले पूर्वज!

भारतात उत्तरेपासून दक्षिणेकडे,

पुर्वेपासुन पश्चिमेकडे 

कुठल्याही मंदिरात गेले तरी,

नागाचे शिल्पांकन बघायला मिळतेच, अगदी खात्रीने!

मंदिराच्या निरनिराळ्या भागांवर, विविध पद्धतीचे

नागबंध नजरेस पडतात, 

नव्हे तर,

ते आपले लक्ष वेधून घेतात,

बघाणाऱ्याची नजर खिळवून ठेवतात.

अतिशय सुरेख, सूक्ष्म परंतु 

सौंदर्यपूर्ण असे कोरीव काम!

प्रेक्षक त्या शिल्पांच्या प्रेमात पडल्या खेरीज राहात नाही.

मी ही त्याला अपवाद नाही. 

मी ज्या-ज्या गोष्टींच्या प्रेमात पडते,

त्या-त्या सर्व गोष्टी कागदारवर उतरतातच!

लेखनाच्या रूपाने 

किंवा 

चित्राच्या रूपाने!

आज नागपंचमी निमित्ताने हे काही,

नागबंध!

हा नागबंध मी पाहिलेल्या 

 एका रांगोळीचा भाग 

हे एक शिल्पं आहे 

हा नागबंध भोपाळच्या संग्रहालयात पाहिला 

भोपाळ संग्रहालय 

भोपाळ संग्रहालय

नाग यंत्र 

🌸🐍🐍🐍🐍🐍🌸

🌸🐍🐍🐍🌸

🌸🐍🌸

🌸

🌿

ll नागार्पणमस्तू ll 

 

©️आनंदी पाऊस 

नागपंचमी २०२४