🌳वृक्ष वल्ली आम्हा सोयरे वनचरे...🌳 (चित्रं मालिका)

🌳 वृक्ष वल्ली आम्हा सोयरे वनचरे...१🌳

(चित्रं मालिका)

उन्हाळा! कडकडीत उन्हाळा! रखरखीत उन्हाळा! तापलेला उन्हाळा! सर्वत्र उन्हाळा! फक्त उन्हाळा! दिवसेंदिवस वाढत जाणारा उन्हाळा! आपल्याच कर्माची फळं... प्रचंड वृक्षतोड, अगदी जंगलच्या जंगल उद्ध्वस्त केलीत मानवाने, संपत्तीच्या हव्यासापोटी... इथवरच थांबला असता तर थोडा दिलासा होता. पण लहान-मोठ्या टेकड्या तर गायबच करून टाकल्या आणि मोठमोठाले डोंगर सुद्धा पोखरून टाकले आहेत आणि आता तेही नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहेत. 

परिणामी बाहेर रस्त्यावर जाणेच नको वाटते, अगदी खूप आवश्यक असेल तरच बाहेर पडावे असे होते. एरवी सिग्नल वर दुचाकी स्वार पुढेपुढे करतात. पण उन्हाळ्यात मात्र बरीच मागे सावली असेल त्याठिकाणी थांबतात. सगळेच उन्हापासून बचाव होण्यासाठी नाना तऱ्हेचे उपाय करतात. बाहेरच नाही तर घरातही काहीही करणे अशक्य होऊन जाते. पंखे लावूनही घामाच्या धारा. मग कुलर, एसी वगैरे उपाय. शीतकपाटातील पाणी, ताक, सरबतं, आईसक्रीम वगैरेचा मारा. पण हे सगळे तेव्हढ्या पुरतेच, परत आहेच, ये रे माझ्या मागल्या.

उन्हाळ्यात गारवा मिळावा म्हणून मानव विविध प्रकारचे उपाय करीत असतो, पण सगळे कृत्रिम! त्यामुळे हवा तो परिणाम साधलाच जात नाही. याउलट नैसर्गिक गारव्याची नुसती कल्पना करा किंवा ते चित्रं डोळ्यासमोर आणले तरी कितीतरी प्रमाणात गारवा मिळतो. म्हणजे डोळ्यासमोर किंवा मनात चित्रं उभे करा, खूप रखरखीत ऊन आहे, पण आपण एखाद्या शेतात छान डेरेदार आंब्याच्या किंवा कडूनिंबाच्या गर्द सावलीत बसलो आहोत! या नुसत्या कल्पनेनेच कितीतरी गारवा वाटतो. हे ज्यांनी प्रत्यक्षात ज्यांनी अनुभवले आहे, त्यांना नेमके कळेल, मी काय सांगायचा प्रयत्न करतेय. 

नैसर्गिक ते नैसर्गिक! त्याची कशाशी बरोबरीच होऊ शकत नाही आणि त्याला पर्याय असूच शकत नाही!

झाडं-झुडपं-वृक्ष-वेली! यांना काहीही पर्याय असूच शकत नाही. त्यामुळे त्यांचे महत्व एका वेगळ्या दैवी पातळीवर आहे. त्यामुळे वृक्ष लागवड करायला हवीच. एका बाजूला बेसुमार वृक्ष-तोड चालू आहेच. पण एका बाजूला दिलासा देणारी बाब अशी की लोकमनात याबद्दल बरीच जागृती सुद्धा आहे. बरेच लोक आपापल्या परीने वृक्ष लागवड आणि त्यांचे जतन संवर्धन या साठी नाना तऱ्हेचे प्रयत्न करत आहेत. कुणाच्याही घरी गेले तर याचा प्रत्यय येतो. कुठल्या नी कुठल्या प्रकारचे बीज वाळत घातलेले किंवा वाळलेले बीज बघयला मिळते. मग हे वाळलेले बीज प्रवासाला जातांना घेऊन जातात आणि ते रुजेल अशा ठिकाणी टाकल्या जातात. काही नियमित सायकल चालविणारे सुद्धा यात सहभागी असतात. तर काही ठिकाणी बीज-गोळे तयार केले जातात, काही बीज मडकी तयार करतात. हे सगळे पाऊस येण्याआधी, बीज रुजतील अशा ठिकाणी जाऊन बिजोत्सव साजरे केले जातात. पुढे त्यातून रोप तयार झाल्यावर त्यांचे जतन आणि काळजी घेतली जाते, त्याचा पूर्ण वाढ झालेला वृक्ष तयार होईपर्यंत! 

असे एक ना अनेक प्रकारे वृक्ष लागवडीसाठी उपाय/प्रयत्न केले जात असतात. काहीजण घरीच कुंडीत रोपं तयार करून थोडे मोठे झाले की योग्य ठिकाणी जाऊन त्याची लागवड करतात. त्याची पूर्ण वाढ होईपर्यंत त्याची काळजी घेतात. हे सगळे बघून ऐकून कितीतरी दिलासा मिळतो. पण सांगायला खेद वाटतो, यात माझे योगदान अगदी शून्य आहे. बाल्कनीतील चार कुंड्या आणि त्यातील काही रोपं यापलीकडे मी गेलेच नाही. आशा करते भविष्यकाळात माझ्याकडून थोडाफार हातभार लागेल, वृक्ष लागवडीसाठी. 

असो. या विषयावर कितीही लिहिले तरी कमीच आहे. अर्थातच त्यावर वेळोवेळी मी लिहित जाईनच. 

नैसर्गिक झाडं-झुडपं तर मला आवडतातच. पण ती चित्ररुपात कागदावर साकारायालाही खूप जास्त आवडतात. अशी बरीच चित्रं मी आजपर्यंत काढली आहेत. त्यापैकी झाडांची काही कृष्ण-धवल चित्रं आपल्या भेटीला आली आहेत. कुठली आवडली नक्की सांगा!

TREE OF LIFE!

अहमदाबाद येथील सिद्धिकी मशीदच्या एका 

झारोक्याची दगडात कोरलेली नक्षी! 

IIM, AHMEDABAD या संस्थेचे प्रतिक चिन्ह 

सुद्धा या नक्षी वरून घेतले आहे.

तीच नक्षी मी माझ्या पद्धतीने साकारलेली!

वास्तू विशारद म्हणून रेखाटलेले झाड.

बॉल पेनने काढलेले झाड.

वारली शैलीतील एक झाड.

मधुबनी शैलीतील झाड.

©आनंदी पाऊस 

(चित्रं मालिका )

१८ मे २०२३